Eksperci o ograniczeniu dostępu do informacji publicznej. "Każdy powód będzie wytrychem"
Założenia projektu nowelizacji ustawy opublikowano w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów (fot. Tingey Injury Law Firm/Unsplash.com)
Rząd szykuje nowelizację Ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak wynika z założeń do projektu, instytucje będą mogły nie przekazywać informacji, gdy przemawia za tym ochrona porządku publicznego, bezpieczeństwo państwa lub ważny interes gospodarczy. – Każdy powód, dla którego administracja publiczna i inne podmioty zobowiązane będą mogły odmówić dostępu do informacji, będzie wytrychem – uważa dziennikarka "Polityki" Ewa Siedlecka.
Założenia projektu nowelizacji ustawy opublikowano w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Projektodawcy podkreślają, że wprowadzenie przesłanek umożliwiających decyzję odmowną, jak ochrona porządku publicznego, bezpieczeństwa państwa czy ważnego interesu gospodarczego, dopuszczalne jest w świetle art. 61 ust. 3 Konstytucji RP.
Praca dziennikarzy zostanie utrudniona
Ewa Siedlecka, dziennikarka "Polityki", ocenia: – Każdy powód, dla którego administracja publiczna i inne podmioty zobowiązane będą mogły odmówić dostępu do informacji, będzie wytrychem, bo władza niechętnie dzieli się informacjami.
Czytaj też: Prokuratura prowadzi śledztwo w sprawie nadużyć finansowych w TVP
Zdaniem dziennikarki, odmowa udzielenia informacji jest tym łatwiejsza, im bardziej niedookreślony jest przepis.
– Jeśli informacji będzie można odmówić ze względu na "ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego", to co to właściwie znaczy? Podobnie "bezpieczeństwo państwa". W obecnej sytuacji geopolitycznej szczególnie łatwo jest używać takich furtek do blokowania dostępu do informacji o działalności władzy i podmiotów finansowanych z pieniędzy publicznych – podkreśla Siedlecka. Zaznacza, że zanim takie niedookreślone przepisy obrosną wykładnią sądów, upłynie wiele lat. A tymczasem praca dziennikarzy zostanie utrudniona.
Siedlecka przypomina, że Ustawa o dostępie do informacji publicznej w obecnym kształcie już i tak respektuje ograniczenia zawarte w innych ustawach. Na przyklad dostępu do informacji można odmówić ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy – ta kwestia regulowana jest przez Ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. – A więc dostęp do informacji już w znacznym stopniu ograniczono – podsumowuje dziennikarka "Polityki".
Obawy Watchdog Polska
Wątpliwości związane z planowaną nowelizacją ma również Szymon Ossowski, prezes Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska. – Boję się, że bez szczegółowych wytycznych pod kryterium bezpieczeństwa państwa podciągnięte będą różnego rodzaju kwestie. Podobny problem może dotyczyć tematów związanych z porządkiem publicznym – ocenia Ossowski.
Czytaj też: Program Doroty Gawryluk i Jana Wróbla ogląda w Polsat News średnio 104 tys. widzów
Prezes Watchdog Polska wskazuje: – Wyobraźmy sobie taką sytuację, że w gminie planowana jest inwestycja, budząca kontrowersje wśród mieszkańców. W związku z tym ktoś wnioskuje do gminy o przekazanie istotnych dokumentów, np. korespondencji z inwestorem. W takiej sytuacji gmina może np. uznać, że przekazanie dokumentacji jest zagrożeniem dla porządku publicznego (z uwagi na ryzyko protestów – przyp. red.) czy też w jakiś inny sposób dezorganizuje pracę urzędu.
Ossowski pozytywnie ocenia fakt, że projekt ustawy przewiduje zmiany dotyczące Biuletynu Informacji Publicznej (BIP). Katalog informacji publikowanych w BIP ma być rozszerzony o odpowiedzi na zanonimizowane wnioski o udostępnienie informacji publicznej – wraz z treścią samych wniosków.
Choć i tu Ossowski ma pewne zastrzeżenia: – W założeniach dotyczących projektu ustawy jest mowa o tym, że katalog informacji publikowanych w BIP może, ale nie musi być rozszerzony o odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej, co otwiera furtkę do interpretacji.
Inną optykę mają samorządowcy. W październiku zarząd Związku Miast Polskich (ZMP) zaapelował do premiera Donalda Tuska o pilną reformę zasad udostępniania informacji publicznej. Samorządowcy alarmują, że władze lokalne dostają coraz więcej wniosków z pytaniami o informacje dotyczące infrastruktury krytycznej, co według nich może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego.
Czytaj też: Alarm prawdziwie-fałszywy. O fałszywych alarmach w mieszkaniach dziennikarzy Republiki
(MZD, 21.11.2026)










