Pionierki. Maria Czaplicka i nieznane bohaterki antropologii

Frances Larson
Przełożyła: Aleksandra Kamińska
WYDAWNICTWO ZNAK
KRAKÓW 2021

Angielska antropolożka Frances Larson napisała książkę o swoich poprzedniczkach. Wydobywa z niepamięci życiorysy badaczek, które przecierały szlaki kobietom na Uniwersytecie Oksfordzkim na początku XX wieku. Każda z nich, by studiować, a potem pracować naukowo, musiała pokonać wiele barier społecznych, ekonomicznych i obyczajowych. Paradoksalnie szansą dla nich stał się wybuch I wojny światowej, kiedy z powodu wcielania mężczyzn do wojska wzrosło znaczenie kobiet w męskich dotąd dziedzinach życia. Jedną z bohaterek Larson jest Polka Maria Czaplicka, o której mało kto dziś pamięta, choć rozpoczynała karierę w tym samym czasie co jej rówieśnik Bronisław Malinowski, guru światowej antropologii. Czaplicka w latach 1913–1915 prowadziła bezprecedensowe badania na Syberii. Interesowały ją ludy pasterskie żyjące za kołem podbiegunowym. Z kolei Beatrice Blackwood podczas dwóch wypraw na Nową Gwineę szukała społeczności, do których nie dotarli jeszcze kolonizatorzy i misjonarze. „Cały czas spodziewałem się, że ją tam zabiją, jednak ona doskonale radziła sobie z mieszkańcami” – wspominał ją po latach urzędnik kolonialny. Książka powstała na bazie licznych źródeł archiwalnych, m.in. listów, dokumentów rodzinnych, artykułów prasowych i publikacji naukowych. Opowiadając o pierwszych antropolożkach, Larson pokazuje jednocześnie formowanie się tej nowej wtedy dziedziny nauki i kluczowe dla niej przejście od antropologii gabinetowej do ery badań terenowych. W co nieznane bohaterki wniosły niemały wkład.

(UR, 09.11.2021)