Na Szewskiej. Sprawa Stanisława Pyjasa

Cezary Łazarewicz
WYDAWNICTWO CZYTELNIK
WARSZAWA 2023

O tajemniczej śmierci studenta polonistyki z Krakowa, Stanisława Pyjasa, w maju 1977 roku wciąż wiedzieliśmy niewiele. Z jednej strony organy państwowe przez dekady wznawiały kolejne śledztwa, które ostatecznie były umarzane ze względu na brak dowodów czyjegoś sprawstwa tej zbrodni lub jednoznacznej przyczyny nieszczęśliwego wypadku. Z drugiej zaś funkcjonuje mit wokół tej śmierci, zbudowany przez działaczy KOR i SKS, którzy stracili wówczas przyjaciela i nie wierzą w inną wersję wydarzeń niż ta, że Pyjasa zamordowała Służba Bezpieczeństwa. Cezary Łazarewicz porządkuje wszystkie wątki tej sprawy, jak zawsze oddając czytelnikom uczciwie napisany, pasjonujący i doskonale udokumentowany reportaż.

Autor nie sili się na domysły, nie próbuje wejść w rolę śledczego. Raczej sprawdza wątki – te oficjalne, ale i pominięte w publicznej narracji. I po cichu wierzy, że uda mu się znaleźć odpowiedzi.

Opisuje opresyjny system PRL, matactwa ówczesnych władz państwowych i walkę obozu reżimu z opozycjonistami. W rozdziałach „Staszek”, „Śledztwo” i „Ketman” Łazarewicz prezentuje sylwetkę Pyjasa i jego najbliższych; dochodzenie (czasem pozorne) do prawdy o prawdziwej przyczynie jego śmierci i zdradę jednego z najbliższych przyjaciół Pyjasa, który okazał się agentem SB, a przez lata pracował w „Gazecie Wyborczej”. „Na Szewskiej…” to w gruncie rzeczy, jak potwierdza sam autor w wywiadach, trzy książki w jednej, które przeplatając się, tworzą spójną historię napisaną z lekkością, cechującą jego kolejne doskonałe książkowe reportaże.

MAT