Wyspa trzech ojczyzn. Reportaż z podzielonego Cypru

Thomas Orchowski
WYDAWNICTWO CZARNE
WOŁOWIEC 2021

Słowem najlepiej oddającym sytuację na Cyprze jest podział. Wyspa, która kusi lazurem wody w katalogach biur podróży, od 1964 roku jest podzielona. Przebiega przez nią „zielona linia” rozcinająca ląd na dwie części – północną zamieszkaną przez tureckich Cypryjczyków i południową, na której żyją greccy Cypryjczycy. Thomas Orchowski przez trzy miesiące zjeździł wyspę wzdłuż i wszerz, trzymając się z dala od kurortów turystycznych. Odwiedził wiele wiosek i miasteczek po obu stronach strefy buforowej i rozmawiał z ich mieszkańcami. Duża część książki poświęcona jest historii, bo ta jest na Cyprze nadal otwartą raną, a wydarzenia z lat 60. i 70. XX wieku nieustająco wpływają na codzienność. W lokalnych knajpkach zwanych kafenijo, które notabene również są podzielone – na lewicowe i prawicowe – reporter wysłuchuje opowieści o walkach, zbrodniach wojennych, ich tuszowaniu, przesiedleniach i utraconym dobytku. O zaginionych członkach rodziny, których ciała są odnajdywane po latach z dziurą po kuli w czaszce. Jednak pamięć działa tu selektywnie. Każda część wyspy ma swoją wersję zdarzeń i swoich bohaterów, którzy po drugiej stronie są zbrodniarzami. Reporter rozmawia z duchownymi, politykami, lokalnymi działaczami i dziennikarzami. Opowiada również o imigrantach docierających dziś na Cypr z Afryki, o mniejszości ormiańskiej czy maronitach, którzy próbują znaleźć swoje miejsce w tej splątanej rzeczywistości. Jak w soczewce skupiają się tu problemy trawiące dziś dużą część świata. Reportaż Thomasa Orchowskiego to opowieść o niezabliźnionych ranach, poczuciu krzywdy i braku nadziei na zmianę. Nie na darmo Cypr bywa nazywany cmentarzyskiem dyplomatów.

(UR, 01.07.2021)