„Sura”

Rafał Grzenia, Maciej Moskwa
Wydawnictwo Prześwit
Warszawa 2016

Jak tłumaczą autorzy, po arabsku słowo „sura” w zależności od tego, jaką literą je rozpoczynamy („sad” czy „sin”), znaczy „obraz” albo „fragment”. I tak też opisują swoją książkę: jako fotografie i miniatury reportażowe z rewolucji i wojny w Syrii. Nie jest to więc ani album fotograficzny, ani literatura faktu. Raczej zapis osobistych doświadczeń. Efekt kilkukrotnych wypraw dziennikarzy do rewolucyjnej Syrii w 2013 roku i ich wizyt na turecko-syryjskim pograniczu w 2014 roku. Tworzenie książki zaczęło się od fotografii, do której powstał tekst, ów tekst zainspirował autorów do wybrania kolejnej fotografii, ta zaś przypomniała im pewną historię itd. Jest to pewnego rodzaju eksperyment, bo nie do takich książek o współczesnej Syrii przywykliśmy.

Nie da się ukryć, że autorzy są emocjonalnie związani z tym, co widzieli i przeżyli. Pokazują to wyraźnie niektóre zdjęcia, a jeszcze bardziej teksty. Książka jest pokłonem złożonym Syryjczykom. Może nie wszystkie fotografie są wybitne, ale wiele jest mocnych i przejmujących (w tym zwycięskie zdjęcie z Grand Press Photo 2015). Teksty nie są równe, lecz jest też kilka perełek, w których autor potrafił w małej formie przekazać ogrom nieszczęścia Syryjczyków. A także spostrzeżenia osoby, która zdążyła tych ludzi poznać, kiedy jeszcze nie musieli się bać własnego cienia. Całość tworzy ciekawy przekaz – warto go czytać partiami, by obrazy nie nachodziły na siebie, by miały szansę pozostać w pamięci. Jest to z pewnością dziennikarstwo zaangażowane, ale właśnie forma, w jakiej autorzy postanowili o Syrii opowiedzieć, całkowicie to usprawiedliwia.

(RG, 29.03.2017)